Belki ardı ardına zorlu eğitimleri tamamladınız, kariyerinizde önemli bir adım attınız veya yepyeni bir girişim kurarak kendi işinizin temellerini attınız. Dışarıdan bakıldığında her şey harika görünüyor. Ancak içinizde susmak bilmeyen o karanlık ses sürekli şunu fısıldıyor: “Aslında o kadar da yetkin değilim. Sadece şanslıydım veya doğru zamanda doğru yerdeydim. Yakında herkes benim bir sahtekar olduğumu, aslında hiçbir şey bilmediğimi anlayacak.”
Kişisel Gelişim Danışmanı / Mentör olarak, yetenekli ve başarılı insanların kendi potansiyellerini bu şekilde nasıl baltaladıklarına sıklıkla şahit oluyorum. Psikolojide “Imposter (Sahtekar) Sendromu” olarak adlandırılan bu durum, başarılarınızı içselleştirememenize ve sürekli bir “yakalanma” kaygısı yaşamanıza neden olur.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) perspektifinden baktığımızda, bu his bir gerçeklik değil, sadece “duygusal mantık yürütme” (hissediyorsam öyledir) çarpıtmasıdır. Gelin, içinizdeki o acımasız eleştirmenin sesini, rasyonel zihnin gücüyle nasıl dönüştürebileceğinizi gösteren tablomuzu inceleyelim:
Bilişsel Yeniden Yapılandırma: Yetersizlik Hissiyle Başa Çıkma Tablosu
Durum 1: Yürüttüğünüz bir projede veya iş hayatınızda büyük bir başarı elde ettiğinizde
-
Imposter Zihniyeti (Eski Düşünce): “Bu tamamen şanstı. Ekip arkadaşlarım yardım etmeseydi veya piyasa koşulları uygun olmasaydı asla başaramazdım. Aslında benlik bir durum yok.”
-
BDT Zihniyeti (Yeni Düşünce): “Şans veya dış faktörler her zaman devrededir, ancak benim disiplinim, kurduğum strateji ve uykusuz geçirdiğim geceler olmasaydı bu sonuç ortaya çıkmazdı. Emeğimi ve yetkinliğimi sahipleniyorum.”
Durum 2: Yeni bir eğitime (örneğin yüksek lisans) veya teknik uzmanlık gerektiren yeni bir alana adım attığınızda
-
Imposter Zihniyeti (Eski Düşünce): “Buradaki herkes benden çok daha zeki ve donanımlı. Benim burada ne işim var? Yakında kapasitemin yetersiz olduğunu fark edip beni dışlayacaklar.”
-
BDT Zihniyeti (Yeni Düşünce): “Yeni bir alana girdiğim için bazı şeyleri bilmemem çok doğal; zaten öğrenmek için buradayım. Geçmişte sıfırdan başlayıp ustalaştığım birçok konu oldu. Hata yapma payım var ve bu benim yetersiz olduğumu değil, gelişmekte olduğumu gösterir.”
Durum 3: İşinizle ilgili dışarıdan bir takdir veya iltifat aldığınızda
-
Imposter Zihniyeti (Eski Düşünce): “Beni sadece motive etmek veya kibar olmak için böyle söylüyorlar. Gerçek kapasitemi görseler böyle düşünmezlerdi.”
-
BDT Zihniyeti (Yeni Düşünce): “İnsanların objektif değerlendirmelerini zihin okuyarak reddetmek yerine kabul etmeyi seçiyorum. Bu takdiri hak edecek bir değer ürettim. Teşekkür ederim.”
Zihninizi Yönetmek Sizin Elinizde
Kendi başarılarınızın misafiri değil, ev sahibi olun. Sürekli kanıt arayan o içsel eleştirmen, aslında sizi hayal kırıklığından korumaya çalışan korkmuş bir zihinden ibarettir.
Eğer siz de kendi potansiyelinizin altında ezilmekten yorulduysanız ve başarılarınızı huzurla kucaklamak istiyorsanız, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile bu değersizlik algısını birlikte yeniden yapılandırabiliriz. Kendi gerçeğinize güvenmek, o sahtekar maskesini çıkarıp atmak ve özgüvenle ilerlemek için bir yol arkadaşlığı isterseniz, ben Didem Erişen, buradayım.
Sevgiyle ve özgüvenle kalın,
Didem Erişen Kişisel Gelişim Danışmanı / Mentör
