Hepimizin hayatında “yarın kesin başlıyorum” diyerek haftalarca, hatta aylarca ötelediği o önemli işler vardır. Diyelim ki masanın başına geçip o yüksek lisans tezini yazmaya başlamak veya kafanızdaki yeni bir tasarım projesini hayata geçirmek istiyorsunuz. Ancak bir türlü o ilk adımı atamıyorsunuz. Çoğu insan bu durumu “tembellik” veya “iradesizlik” olarak etiketleyip kendini acımasızca eleştirir.
Bir Kişisel Gelişim Danışmanı ve Mentör olarak size şu gerçeği söylemek isterim: Sürekli ertelediğiniz o işlerin arkasında yatan asıl suçlu tembellik değil, mükemmeliyetçiliktir. Zihnimiz, “Eğer kusursuz yapamayacaksan hiç başlama” diyerek bizi korumaya çalışırken aslında sabote eder.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) perspektifinden bakarak, zihninizi kilitleyen ve erteleme döngüsünü besleyen o 3 büyük yanlışı (miti) birlikte çürütelim:
Yanlış 1: “Sürekli Erteliyorum Çünkü Yeterince Motive Değilim”
-
Mit: Bir işe başlamak için içinizden o büyük, coşkulu çalışma isteğinin (motivasyonun) gelmesi gerektiğine inanırsınız. Gelmeyince de beklersiniz.
-
BDT Gerçeği: Ertelemenin motivasyon eksikliğiyle değil, “başarısızlık kaygısıyla” ilgisi vardır. İş gözünüzde o kadar büyür ve kusursuz olma baskısı o kadar artar ki, beyniniz bu stresi yaşamamak için sizi kaçınma davranışına (sosyal medyada gezinmeye, evi temizlemeye vb.) yönlendirir. Motivasyon eylemden önce değil, eyleme başladıktan sonra gelir.
Yanlış 2: “Son Dakikaya Bıraktığımda, Baskı Altında Daha İyi Çalışıyorum”
-
Mit: İşleri son güne bırakmanın aslında sizin “çalışma stiliniz” olduğunu ve kriz anlarında daha yaratıcı olduğunuzu savunursunuz.
-
BDT Gerçeği: Bu, beyninizin ertelemeyi rasyonelleştirme (mantığa bürüme) çabasıdır. Son dakika baskısı sadece yüksek miktarda kortizol (stres hormonu) ve adrenalin salgılatarak sizi zorunlu bir paniğe sokar. Ortaya çıkan iş çoğu zaman gerçek potansiyelinizin altındadır ve bu süreç bedeninizi inanılmaz derecede yıpratır.
Yanlış 3: “Başlamak İçin Doğru Zamanı ve Doğru Ruh Halini Beklemeliyim”
-
Mit: “Bugün çok yorgunum, kafam dolu. Pazartesi sabahı taze bir zihinle, masamı tamamen düzenledikten sonra başlayacağım.”
-
BDT Gerçeği: Mükemmel zamanlama koca bir yanılgıdır. BDT’de “Davranışsal Aktivasyon” dediğimiz bir kural vardır: Duygularınızın davranışlarınızı yönetmesine izin vermek yerine, davranışlarınızla duygularınızı değiştirirsiniz. Masaya oturup sadece “5 dakika” çalışmaya söz verdiğinizde, o doğru ruh halinin kendiliğinden geldiğini göreceksiniz.
Zihninizi Yönetmek Sizin Elinizde
Unutmayın; kötü yazılmış bir tez taslağı, boş bir sayfadan her zaman daha iyidir. Hatalı üretilmiş bir prototip, hiç başlanmamış bir projeden daha değerlidir. Mükemmeli aramak, gelişimin en büyük düşmanıdır.
Eğer siz de “ya hep ya hiç” düşüncesiyle kendinizi paralize etmekten yorulduysanız ve potansiyelinizi erteleme döngüsünden kurtarmak istiyorsanız, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) stratejileriyle bu zihinsel engelleri birlikte aşabiliriz. Harekete geçmenin ve yeterince iyi olmanın özgürlüğünü tatmak için bir yol arkadaşlığı isterseniz, ben Didem Erişen, buradayım.
Sevgiyle ve eylemde kalın,
Didem Erişen Kişisel Gelişim Danışmanı / Mentör
